Kosmiczny Teleskop Nancy Grace Roman wystrzelony. NASA zbada ciemną materię, ciemną energię i obce światy
Z przylądka Canaveral wystartowała jedna z najważniejszych misji astrofizycznych NASA tej dekady.
Kosmiczny Teleskop Nancy Grace Roman wyruszył na szczycie rakiety Falcon Heavy w trzymiesięczną podróż w kierunku punktu Lagrange’a L2. Nowe obserwatorium ma badać tajemnice ciemnej materii i ciemnej energii oraz poszukiwać planet pozasłonecznych, skanując przestrzeń kosmiczną tysiąc razy szybciej niż Teleskop Hubble’a.
Start nastąpił w niedzielę, 30 sierpnia 2026 roku, o godzinie 7:26 EDT (13:26 czasu polskiego) ze stanowiska LC-39A w Kennedy Space Center na Florydzie. Rakieta Falcon Heavy firmy SpaceX bez komplikacji wyniosła teleskop na zaplanowaną trajektorię, odłączając się od niego 31 minut po starcie. Boczne stopnie rakiety po separacji bezpiecznie wylądowały bezpośrednio na terenie kompleksu startowego, skąd trafią do ponownego przygotowania do lotów.
Obserwatorium zmierza do punktu libracyjnego L2, oddalonego od Ziemi o około 1,6 miliona kilometrów (milion mil). Już w godzinę i 23 minuty po starcie kontrola misji potwierdziła pomyślne rozłożenie paneli słonecznych oraz dolnej osłony instrumentów. W najbliższych dniach zaplanowano uruchomienie anteny o wysokim zysku, otwarcie osłony apertury, pierwszą z dwóch korekt kursu oraz włączenie koronografu.
Wide Field Instrument: 300 megapikseli i tempo tysiąc razy szybsze od Hubble’a
Głównym instrumentem badawczym teleskopu jest Wide Field Instrument (WFI) – kamera podczerwona o rozdzielczości 300 megapikseli, wyposażona w 18 detektorów 4K (każdy o wielkości zbliżonej do krakersa). Instrument zostanie aktywowany za kilka tygodni.
Dzięki sztywnej konstrukcji i stabilności optycznej obserwatorium może błyskawicznie skanować niebo bez konieczności długich przerw pomiędzy kolejnymi ekspozycjami. Roman został zaprojektowany tak, by realizować wielkoskalowe przeglądy nieba tysiąc razy szybciej niż Teleskop Hubble’a.
Przełoży się to na bezprecedensowy strumień danych: 1,4 terabajta dziennie, co stanowi najwyższy wolumen w historii astrofizycznych misji NASA. W analizie tych zbiorów naukowców wesprą algorytmy uczenia maszynowego, sztuczna inteligencja oraz projekty z udziałem społeczności.
Polowanie na gazowe olbrzymy i przygotowanie pod misję HWO
Drugim kluczowym urządzeniem na pokładzie jest Coronagraph Instrument (CGI). Posłuży on do bezpośredniego fotografowania planet pozasłonecznych o wielkości zbliżonej do Jowisza poprzez blokowanie blasku ich gwiazd macierzystych.
Działanie koronografu ma charakter demonstratora technologii. Zebrane doświadczenia posłużą do budowy kolejnego planowanego flagowca NASA – koncepcyjnego Habitable Worlds Observatory (HWO), którego celem będzie bezpośrednie obrazowanie planet skalistych wielkości Ziemi pod kątem poszukiwania śladów życia.
Faza testów i kalibracji instrumentów w drodze do punktu L2 potrwa trzy miesiące. NASA zakłada opublikowanie pierwszych zdjęć naukowych na początku 2027 roku.
Autonomiczna jazda na Marsie. Łazik NASA bije historyczny rekord bez udziału człowieka
