„Apple. Pierwsze 50 lat”. Siedemset stron, które naprawdę warto przeczytać
Książka o Apple licząca 700 stron? Pierwsza myśl: ile jeszcze można napisać o Jobsie, garażu czy premierze iPhone’a, skoro przez lata powstały na ten temat tysiące publikacji? Od lat zajmuję się Apple i myślałem, że najważniejsze historie już znam. Tymczasem David Pogue w „Apple. Pierwsze 50 lat” udowadnia, że nawet najbardziej opowiedziana historia technologii nadal potrafi zaskakiwać. I robi to tak, że tę pokaźną cegłę nie tylko warto postawić na półce, ale przede wszystkim przeczytać.
Polska edycja, przygotowana przez W.A.B. w tłumaczeniu Marcina Jedynaka, ma 700 stron i twardą oprawę. Pogue nie jest przypadkowym autorem: od ponad czterech dekad opisuje technologie, pracował dla „Macworlda” i „The New York Times”, pisał znane poradniki z serii „Missing Manual”. Przeprowadził około 150 rozmów, między innymi z Wozniakiem, Sculleyem, Ive’em i Forstallem. Do tego archiwalne zdjęcia, prototypy i wspomnienia ludzi niewidocznych na keynote’ach. Dostajemy więc coś znacznie ciekawszego niż kolejną biografię Jobsa: biografię całej firmy.
Garaż, akwarium i inne piękne legendy
Największą frajdę sprawiło mi to, z jaką konsekwencją Pogue rozprawia się z mitologią Apple. Znamy przecież tę opowieść: dwóch Steve’ów buduje komputer w garażu, Jobs zwalnia ludzi w windzie, a kiedy inżynierowie przynoszą mu zbyt dużego iPoda, wrzuca go do akwarium, żeby pokazać, ile wolnego miejsca zostało w środku. Tyle że część tych anegdot ma więcej wspólnego z legendą niż z rzeczywistością. Garaż istniał, ale nie był laboratorium, w którym narodziła się cała technologia Apple. Historii z akwarium Pogue nie potwierdza, podobnie jak zwolnień w windzie. Przypomina, że Apple nie było pierwszym wspólnym projektem obu Steve’ów, a opowieść o wyrzuceniu Jobsa przez Sculleya upraszcza konflikt.
Znakomita jest historia drewnianych obudów Apple I. Przez lata powtarzano, że powstawały z cennego hawajskiego drewna koa. Pogue dotarł do stolarza, który je wykonywał, i usłyszał odpowiedź mniej romantyczną: zwykły orzech. Podobnie z rzekomą kradzieżą interfejsu Xeroxa: wizyta w PARC była ważna, ale od inspiracji do dopracowanego systemu prowadziła długa droga. Pogue porządkuje fakty, zamiast pielęgnować efektowne opowieści. I paradoksalnie dzięki temu historia jest ciekawsza, bo zamiast bajki o jednym geniuszu widzimy ludzi, spory, przypadki i zespoły, które wspólnie zmieniały technologię.
Apple też potrafiło spektakularnie się mylić
Dobrze, że ta książka nie jest laurką. Apple III przegrzewał się tak bardzo, że problemy z układami próbowano rozwiązywać osobliwą metodą: uniesieniem komputera i upuszczeniem go na biurko. Brzmi jak żart, ale podobne zalecenie serwisowe rzeczywiście funkcjonowało. Lisa była technologicznym przełomem, lecz z ceną około 10 tysięcy dolarów nie miała szans na masowy sukces. Newton wyprzedził epokę, choć jego rozpoznawanie pisma budziło drwiny. Potem przyszły lata, w których Apple produkowało tyle wariantów Maców, że trudno było zrozumieć, czym się różnią. To ważna lekcja: do upadku nie trzeba mieć złych inżynierów. Czasem wystarczy brak decyzji, czego nie robić.
Powrót Jobsa w 1997 roku kojarzy się z iMakiem i kampanią „Think Different”. Pogue pokazuje, że rewolucja zaczęła się od upraszczania: dziesiątki modeli zastąpiono czterema podstawowymi propozycjami, zamknięto projekty i eksperyment z klonami Maców. Nie uchroniło to firmy przed późniejszymi wpadkami, jak MobileMe, fatalny debiut Map Apple czy Project Titan. Przez dekadę Apple próbowało zbudować samochód, wydając na ten pomysł miliardy dolarów, aż w 2024 roku zamknęło projekt. Czytając te fragmenty, trudno nie pomyśleć, że firma, którą często stawia się za wzór konsekwencji, czasami przez lata nie potrafiła powiedzieć sobie „dość”.
iPhone nie wziął się znikąd
Szczególnie wciągają kulisy narodzin iPhone’a. Interfejs wielodotykowy rozwijano z myślą o tablecie. Równolegle istniał pomysł telefonu obsługiwanego fizycznym kółkiem, jak iPod. Dziś wydaje się to absurdalne, ale w 2007 roku rezygnacja z fizycznej klawiatury była ogromnym ryzykiem. Do tego dochodzi historia wymiany plastikowej osłony ekranu na szkło krótko przed premierą, po tym jak Jobs dostrzegł zarysowania. Te opowieści przypominają, że ikoniczny produkt nie rodzi się gotowy, tylko jest rezultatem setek decyzji, często podejmowanych pod presją.
Jeszcze lepsza jest historia App Store. Jobs początkowo nie chciał zewnętrznych aplikacji; uważał, że Apple samo powinno przygotować wszystkie programy potrzebne użytkownikom. Scott Forstall uznał to za nierealne i wbrew Jobsowi kazał budować podstawy sklepu. Gdy użytkownicy zaczęli łamać zabezpieczenia iPhone’a, aby instalować własne oprogramowanie, Jobs stopniowo zmieniał zdanie. Kiedy uznał, że App Store ma sens, Forstall miał już przygotowany grunt. Uwielbiam takie historie, bo burzą wizję Apple jako firmy, w której każda dobra decyzja musiała wyjść z głowy jednego człowieka. Zresztą sam Pogue stał się bohaterem anegdoty: pierwszy iPhone nie potrafił robić zrzutów ekranu, więc do jego poradnika Apple musiało przygotować setki screenshotów. Dodaną później funkcję nazywano wewnętrznie „Pogue Feature”.
Tim Cook i Apple, które dorosło
Ostatnia część książki jest dla mnie jednocześnie ciekawa i trochę słabsza. Pogue pokazuje, jak pod kierownictwem Tima Cooka Apple stało się gigantem sprzętowym i usługowym. Własne procesory, Apple Watch, AirPods, rosnące znaczenie zdrowia, dostępności i prywatności – trudno sprowadzać te osiągnięcia do odcinania kuponów od pomysłów Jobsa. Cook nie jest scenicznym showmanem, lecz mistrzem organizacji i logistyki. Jednocześnie narracja o ostatnich latach ma mniej zakulisowych historii. Obecni pracownicy Apple mają mniejszą swobodę wypowiedzi niż dawni inżynierowie. Co znamienne, Pogue nie zdążył przeprowadzić wywiadu z samym Cookiem do książki, choć później porozmawiał z nim dla CBS.
Momentami autor zbyt długo zatrzymuje się przy kolejnych wersjach iPodów czy technicznych niuansach, a mniej miejsca poświęca biznesowym i społecznym konsekwencjom decyzji Apple. Kto oczekuje bezlitosnego rozliczenia firmy z jej dzisiejszej potęgi, może poczuć niedosyt. Z drugiej strony to książka napisana z fascynacji ludźmi i pomysłami, nie tabelkami finansowymi. Setki zdjęć, prototypy i poboczne opowieści pozwalają też wracać do wybranych wydarzeń jak do encyklopedii. Mimo rozmiarów Pogue pisze lekko, z humorem i bez niepotrzebnego technicznego zadęcia.
Cegła, która zostaje na półce
John Gruber z „Daring Fireball” nazwał tę książkę natychmiastowym klasykiem, a „MacRumors” – ostateczną encyklopedią Apple. Rozumiem te zachwyty i w dużej mierze je podzielam. Nie dlatego, że Pogue znalazł sensację przewracającą pół wieku historii do góry nogami, lecz dlatego, że zebrał tak wiele perspektyw w jednej świetnie opowiedzianej całości. Po tych 700 stronach Apple jest mniej pomnikowe, za to bardziej ludzkie: pełne genialnych pomysłów, ambicji, uporu, błędów i decyzji, których skutków nikt nie umiał przewidzieć. To książka nie tylko dla pamiętających pierwsze Macintoshe, lecz dla ciekawych współczesnego świata technologii. A jeśli ktoś, podobnie jak ja, uważa, że zna już wszystkie historie o Apple, Pogue bardzo szybko wyprowadzi go z błędu. Spora cegła? Zdecydowanie. Ale warto.
Dominik Łada
MacUser od 2001 roku, rowery, fotografia i dobra kuchnia. Redaktor naczelny iMagazine - @dominiklada
