Nowy bunt przeciwko maszynom. Pokolenie Z uczy się życia bez smartfonów na festiwalu w Nowym Jorku
Zamiast scrollować media społecznościowe, uczą się nawiązywać relacje offline, naprawiać odzież i obsługiwać sprzęt radiowy.
W nowojorskim Tompkins Square Park w miniony weekend (do 5 lipca br) odbył się festiwal „Summer of Ludd”. To zorganizowane oddolnie wydarzenie wymierzone w rynkową dominację gigantów technologicznych. Zjawisko to pokazuje istotną zmianę społeczną: zmęczenie ciągłym podłączeniem do sieci przestaje być domeną starszych roczników, a staje się realnym trendem wśród dwudziestolatków.
Festiwal promowany wyłącznie na papierze
Inicjatywa nawiązuje nazwą do XIX-wiecznego ruchu luddystów, którzy niszczyli maszyny włókiennicze w obawie przed utratą pracy. Współczesna wersja tego ruchu nie skupia się na fizycznym niszczeniu serwerowni, ale na budowaniu infrastruktury społecznej niezależnej od Doliny Krzemowej.
Na terenie festiwalu obowiązuje całkowity zakaz używania telefonów, robienia zdjęć i nagrywania wideo. Co więcej, wydarzenie to nie było w ogóle reklamowane w internecie. Informacje o harmonogramie, panelach dyskusyjnych czy pokazach filmów na taśmie 16 mm rozchodziły się wyłącznie za pomocą analogowych zinów i plakatów rozklejanych w kawiarniach i lokalnych centrach aktywizmu na nowojorskim East Village.
Uczestnicy mogą brać udział w praktycznych warsztatach z randkowania poza aplikacjami, poznawać zasady działania krótkofalówek czy dyskutować o sposobach uniezależnienia się od platform takich jak Spotify. Głos w imieniu anonimowych organizatorów zabiera… pacynka, co ma chronić ich tożsamość przed cyfrową identyfikacją.
Zmęczenie cyfrowych tubylców
Choć w festiwalu biorą udział osoby w różnym wieku, ruch ten jest silnie związany z pokoleniem Z – pierwszą generacją, która dorastała z urządzeniami mobilnymi w ręku. Dane potwierdzają zmianę ich nastawienia do technologii. Według badań Pew Research z 2025 roku, już 48 procent nastolatków uważa, że media społecznościowe mają negatywny wpływ na ich rówieśników. To wyraźny wzrost w porównaniu do 32 procent notowanych w roku 2022.
Festiwal przyciąga nie tylko studentów czy aktywistów, ale również osoby z wewnątrz samej branży technologicznej. Wśród uczestników znaleźli się deweloperzy oraz byli inżynierowie bezpieczeństwa, którzy zrezygnowali z pracy w dużych firmach w ramach sprzeciwu wobec forsowania generatywnej sztucznej inteligencji. Jak argumentują, przymuszanie nietechnicznych pracowników do pisania kodu przy pomocy AI stanowi realne zagrożenie dla stabilności oprogramowania.
Brak zgody na obecny kształt rynku technologii to coraz szersze zjawisko. Rośnie sprzedaż tak zwanych „głupich telefonów” (dumbphones), użytkownicy rezygnują z aplikacji randkowych na rzecz lokalnych klubów biegowych, a na uczelniach wyższych coraz częściej buczy się na mówców promujących AI. Nawet jeśli pojedynczy festiwal nie odwróci globalnych nawyków konsumenckich, wyznacza on wyraźny kierunek zmian w oczekiwaniach młodych użytkowników wobec technologii.
