Decyzja Anthropic i amerykańskiego rządu obnażyła słabość Europy. Polacy nie chcą już polegać na amerykańskim AI
Wystarczyła jedna decyzja amerykańskiego dostawcy, by europejskie firmy z dnia na dzień straciły dostęp do najnowszych modeli sztucznej inteligencji.
Ograniczenie usług przez firmę Anthropic pokazało to, o czym w Brukseli i Warszawie mówiono od dawna: budowanie nowoczesnego biznesu wyłącznie na technologii z USA to stąpanie po cienkim lodzie.
Przypadek Anthropic przestał być jednostkową decyzją prywatnego przedsiębiorstwa, a stał się symbolem szerszego problemu. Choć europejskie firmy należą do najaktywniejszych użytkowników sztucznej inteligencji na świecie, to kluczowe modele powstają poza granicami Unii Europejskiej. W praktyce oznacza to, że o dostępności narzędzi, zasadach ich użycia i cenach decydują menedżerowie w Waszyngtonie czy Dolinie Krzemowej.
Eurobarometr: chcemy własnych technologii
Rosnąca frustracja użytkowników znajduje odzwierciedlenie w oficjalnych liczbach. Z najnowszych danych Eurobarometru dotyczącego Cyfrowej Dekady 2030 wynika, że aż 82% Europejczyków oraz 80% Polaków uważa, że Unia Europejska musi pilnie ograniczyć zależność od zewnętrznych dostawców technologii.
Co więcej, 85% respondentów opowiada się za bezpośrednim wsparciem i finansowaniem europejskich rozwiązań cyfrowych. Problem przestał być więc czysto teoretyczną dyskusją ekspertów od IT – stał się kwestią realnego bezpieczeństwa gospodarczego.
Polska wprowadza sprawdzian dla IT: koniec z kryterium najniższej ceny
Zmiana podejścia zaczyna przekładać się na decyzje polityczne w Warszawie. Ministerstwo Cyfryzacji przygotowuje tzw. test suwerenności technologicznej, który ma zmienić zasady zamawiania systemów informatycznych dla sektora publicznego.
Największe przetargi państwowe nie będą już oceniane wyłącznie przez pryzmat najniższej ceny. Nowe wytyczne wymuszą obowiązkową analizę ryzyka uzależnienia od jednego dostawcy, kwestii pełnej kontroli nad danymi oraz realnej możliwości przeniesienia usług do innego podmiotu w razie kryzysu.
Bielik i PLLuM: czy lokalne modele AI mają szansę?
Samo nakładanie regulacji nie przyniesie jednak skutku, jeśli na rynku nie pojawią się sensowne alternatywy. Odpowiedzią na dominację amerykańskich gigantów mają być rodzime inicjatywy, takie jak polskie modele językowe Bielik oraz PLLuM.
Rozwijanie własnych kompetencji w obszarze AI w Polsce i Europie to już nie kwestia ambicji czy branżowego prestiżu. W obecnej sytuacji geopolitycznej cyfrowa niezależność staje się tak samo strategicznym elementem państwa, jak suwerenność energetyczna czy militarna.
