Nowe unijne przepisy AMLR. Kiedy przy drogich zakupach sprzedawca sprawdzi Twoją tożsamość?
Wokół wchodzącego w życie w lipcu 2027 roku unijnego rozporządzenia AMLR narosło sporo dezinformacji.
Nagłówki straszące powszechnym spisywaniem numeru PESEL przy płatności za nowy samochód czy zakupy w elektromarkecie to w dużej mierze efekt PR-owych kampanii firm oferujących systemy weryfikacji tożsamości. Sprawdziliśmy treść unijnego Rozporządzenia 2024/1624 i wyjaśniamy, kogo realnie obejmą nowe procedury przeciwdziałania praniu pieniędzy.
Pakiet AMLR (Anti-Money Laundering Regulation) to element unijnej reformy, która ma ujednolicić przepisy finansowe we wszystkich państwach członkowskich i powołać do życia wspólny urząd nadzorczy AMLA. Rozporządzenie zacznie być stosowane 10 lipca 2027 roku. Wbrew alarmistycznym doniesieniom nie oznacza ono jednak, że każdy salon handlowy przekształci się w placówkę bankową weryfikującą skrupulatnie tożsamość klienta.
Samochód za 250 tysięcy złotych? To nie ta kategoria
Najczęściej powielanym błędem w interpretacji nowych przepisów jest zrównanie zakupu drogiego zegarka z kupnem samochodu. Unijny prawodawca precyzyjnie rozróżnił te rynki w Załączniku IV do rozporządzenia AMLR.
O ile dla handlu biżuterią, metalami szlachetnymi i zegarkami próg uznania za dobra wysokiej wartości ustalono na poziomie 10 000 euro, o tyle dla pojazdów silnikowych wynosi on aż 250 000 euro (ponad 1,07 miliona złotych).
Elektryczny Porsche Macan wjeżdża w nowy rocznik. Zyskał szybsze ładowanie i pakiety wyposażenia
Oznacza to, że zakup popularnego auta segmentu premium – od BMW Serii 3 po bazowe Porsche Macan – opłacony przelewem bankowym nie podlega pod reżim dóbr wysokiej wartości. Nowe obowiązki dla dealerów motoryzacyjnych, w tym raportowanie sprzedaży na cele niekomercyjne (art. 74 AMLR), dotyczą wyłącznie segmentu luksusowego: supersamochodów pokroju Ferrari czy Bentleya, a także jachtów i prywatnych samolotów.
Gotówka do 10 tysięcy euro i weryfikacja od 3 tysięcy
Rewolucja dotknie natomiast obrotu fizycznym pieniądzem. W tym obszarze rozporządzenie wprowadza dwa zupełnie różne mechanizmy, które w dyskusji publicznej bywają mylone:
- Limit gotówkowy (art. 80 AMLR): od lipca 2027 roku w całej Unii Europejskiej wejdzie bezwzględny zakaz płatności gotówką powyżej 10 000 euro przy transakcjach handlowych (poszczególne kraje zachowują prawo do wprowadzenia jeszcze niższych limitów krajowych).
- Weryfikacja tożsamości (art. 19 AMLR): w przypadku okazjonalnych transakcji gotówkowych o wartości od 3 000 euro sprzedawca będzie miał obowiązek przeprowadzić co najmniej podstawową identyfikację klienta.
To istotne rozróżnienie. Kwota 3 tysięcy euro nie jest zakazem płatności, lecz progiem uruchamiającym procedurę weryfikacyjną w przypadku tradycyjnych banknotów.
Zegarki od 10 tysięcy euro a procedura należytej staranności
Dla klientów salonów jubilerskich i butików z luksusowymi zegarkami zmiana będzie najbardziej odczuwalna. Podmioty handlujące towarami z metali i kamieni szlachetnych oraz zegarkami o wartości przekraczającej 10 000 euro stają się podmiotami zobowiązanymi niezależnie od tego, czy klient płaci gotówką, czy przelewem.
Nie oznacza to jednak automatycznego „przesłuchania” ani bezwzględnego wymogu spisania sztywnego zestawu danych (PESEL, NIP, IBAN) od każdego kupującego. Przepisy nakładają obowiązek zastosowania środków należytej staranności (Customer Due Diligence – CDD), których zakres zależy od oceny ryzyka transakcji.
Sprzedawca musi potwierdzić tożsamość nabywcy, a w przypadku zakupu na podmiot prawny ustalić beneficjenta rzeczywistego. Pogłębione środki kontroli – w tym badanie źródła pochodzenia majątku – wchodzą w grę wyłącznie w sytuacjach podwyższonego ryzyka, na przykład przy transakcjach z osobami zajmującymi eksponowane stanowiska polityczne lub w razie podejrzenia naruszenia przepisów.
Dla uczciwego klienta lipiec 2027 roku nie przyniesie paraliżu zakupów, ale położy kres całkowitej anonimowości przy transakcjach gotówkowych (B2B i B2C) oraz w niszowym segmencie dóbr luksusowych.
